خاطرات روابط عمومی ایرانی

خواندن روزنامه ها براي آشنايي با فضاي رسانه ها و به تبع آن تهيه بريده جرايد يكي از كارهاي روابط عمومي است كه البته در بين اين  روزنامه خواندن ها گاهي هم با موارد جالبي روبرو مي شويم كه از باب« زكات علم نشر آن است» با همكاران خود هم اين تجربه ها را در ميان مي گذاريم و  فضاي كاري خود را كمي تعديل مي كنيم!

امروز 27 خرداد 1386 در صفحه اول روزنامه اعتدال خبري را ديدم با اين عنوان كه«در سالروز شهادت حضرت زهرا (س): كليه خدمات پزشكي قانوني رايگان ارائه مي‌شود» و بعد با مراجعه به سايت خبرگزاري فارس متن آن را آن جا هم ديدم.كه اداره كل روابط عمومي و امور بين الملل سازمان پزشكي قانوني كشور در اختيار رسانه هاي جمعي قرار داده بود.

متن خبر به اين شرح است:

در سالروز شهادت حضرت زهرا (س):

كليه خدمات پزشكي قانوني رايگان ارائه مي‌شود

خبرگزاري فارس: در سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) كليه خدمات پزشكي قانوني به صورت رايگان ارائه خواهد شد.

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از اداره كل روابط عمومي و امور بين‌الملل سازمان پزشكي قانوني كشور، بنابه‌ دستور سيد شهاب‌الدين صدر رئيس سازمان پزشكي قانوني كشور، كليه مراكز پزشكي قانوني سراسر كشور موظفند در روز دوشنبه مورخ 28 خرداد سال‌جاري مصادف با سالروز شهادت حضرت فاطمه (س) كليه خدمات پزشكي قانوني را به صورت رايگان به مراجعين ارائه كنند.»

البته بد نيست بعضي وقتها ما روابط عمومي ها يك تلنگري هم به خودمان بزنيم و در انتخاب سوژه و اطلاع رساني به مطبوعات و رسانه هاي جمعي يك كمي دقت و سليقه را چاشني كار خودمان بكنيم.

به نظرم مي شد روز ديگري را براي اين خدمت رساني انتخاب كرد و خلق الله بي پولي را كه متاسفانه قضاي روزگار آنها را محتاج خدمات آن سازمان كرده است، مورد لطف و عنايت سازمان پزشك قانوني قرار داد .

و كاش به اين سوال ها  پاسخ داده شود كه رابطه خدمات پزشكي قانوني و سالروز شهادت فخر دو عالم و مادر ائمه اطهار حضرت فاطمه زهراء ^(س)  چيست؟  و آيا اين رفتار غير ارتباطي و كمي توهين آميز از چشمان تيز بين  كارشناسان روابط عمومي آن سازمان مخفي مانده است؟

البته مدير و كارشناسان روابط عمومي آن دستگاه علاوه بر تنظيم و ارسال خبر مي توانستند به شخص رييس سازمان_ به عنوان مشاور اصلي ايشان_ پيشنهاد دهند اين امر را به وقت ديگري موكول كند تا  همكاران عزيز ما براي ارايه تصويري مناسب از دستگاه خود در ذهن مخاطبينشان در آينده_البته اگر دغدغه اي هست؟_خيلي به زحمت نيفتند.

ممكن است بگويند مگر خدمات پزشكي قانوني در كالبد شكافي منحصر مي شود ؟ و قطعا سوال درستي است ولي توجه به اين نكته هم خالي از لطف نيست كه خبر به گونه اي همه فهم بايد تنظيم شود تا تمامي اقشار جامعه با هر سطحي از دانش بتوانند محتواي خبر و هدف از ارايه آن را درك كنند و در جريان ارتباط، خداي ناكرده مثل من دچار سوء تفاهم نشوند.

شما قضاوت كنيد شايد اشتباه مي كنم.

آقا پسر! دختر خانم!  ارتباطات مي خوني؟ معماري؟ علوم تربيتي؟ روان شناسي؟

بشين همين جا برات تعريف كنم كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان چه جاي خوبيه براي بچه‌ها به خدا!

خيلي كارها مي كنه. ما هم خيلي كارها مي كنيم نميدوني آخه اين مربي كتابخانه روستايي ما سوار يه لندرور مي شه از سال 1345 تا حالا هنوز نرسيده!  البته اون موقع با شتر و اسب هم  براي بچه هاي ما كتاب تو كوه و بيابون پخش مي كردند.

تابستون، زمستون، توي برف توي بارون عشقشون فقط بچه هاي  ايرونيه الان هم ميرن. تازه كارهاي ديگه اي هم مي كنيم اين كتابخانه هاي  ما رو  كه مي بيني از سال 1344 تاسيس شده  الان به 600 تا رسيده.

ميدوني افتخار ما چيه؟

چيه؟

اين كه اونهايي كه تاسيسش كردند يه جورهايي محروم ترين و فقير ترين مناطق ايران رو ،حتي مناطق شهري رو براي احداث كتابخانه  انتخاب كردند تهران رو ببين نازي آباد، دو راه قپان،راه آهن همش اونورهاست تو شمال شهر دو تا داريم از 40 تا  يكي زعفرانيه اون يكي لويزان.   تو زهك سيستان بلوچستان، تو كوير، سر مرزها  و هرجايي كه فكر كني تو اين 42 سال كتابخونه درست كردند براي بچه ها .

عجب عجب حالا چه قدر پول میگیرید از بچه ها؟

هيچي بابا هيچي! ببين هيچي كه نمي شه  البته بچه ها بايد ارزش كار فرهنگي رو بدونن! ولي ويژگي كانون اينه كه خدمات و محصولاتش رايگان يا نزديك به رايگانه ميدوني؟ از بچه ها بابت يه سال عضويت 500 تومان مي گيريم تك تومن ها!

جب جاییه این کانون آخه برای چی؟

براي چي نداره براي آينده اين مملكت تو ميدوني چه آدمهايي از توي همين كتابخانه ها به جامعه علمي، فرهنگي، هنري ما معرفي شدند؟ نويسنده ها، شاعرها، هنرپيشه ها تازه ميرن مصاحبه هم مي كنند ميگن ما هرچي داريم از كانونه كه به ما اجازه داد به جاي اين كه تو خيابون  ول بسابيم اومديم تو كتابخونه آدمي شديم براي خودمون،

سه سال پيش هر دانشجويي كه به روابط عمومي كانون مراجعه مي كرد تا در مورد ما چيزي بدونه يا  تحقيقي بكنه  اين حرفها رو بهشون مي گفتيم حالا نمي تونيم بگيم .  آخه دروغ چرا؟  دور از جونتون گلاب به روتون امروز ديگه يه كمي فرق كرده .

ابوالفضل پسر دستفروش 14 ساله اي كه تا همين چند روز پيش مي اومد تو كتابخونه ما  از امروز نمي تونه بياد.                                     

البته مياد دائما مي پرسه: براي تجديد عضويتم چه قدر بايدپول بدم خانم؟

 ميگن: 3 هزار و پانصد تومان تازه اين براي عضويته براي كلاسهاش كه جدا مي گيريم.

و اون غم گينانه سرشو مي اندازه پايين ميره دنبال كارش تو خيابون چون نمي تونه از عهده پرداخت همين پول هم بربياد، البته هستند آدمهايي كه هزينه خدمات فرهنگي رو براي بچه هاشون حاضرند پرداخت كنند اما نه به كانون!

 من مطمئنم  ابوالفضل  ميتونه شاعر بشه.

بابك نيك طلب؟ افشين اعلاء؟ پرستويي؟ طهماسب؟ جبلي؟ ساعد باقري؟ خليل عمراني؟ حسين عليزاده؟ به خدا ميتونه بشه شك نكنيد مگه چي كم داره؟

ببينيد با همتون امروز دعوا دارم  اونهايي كه اومديد گفتيد اقتصاد فرهنگ، اونهايي كه امتياز گرفتيد رفتيد خارج تحصيل كرديد فكر كرديد مدل برنامه و بودجه نويسي براي انگليس و آمريكا روعينا ميشه تو  ميدون غار پياده كرد. ( تازه اونها هم حمايت مي كنند خانم آلمانيه اومده بود   مي گفت كارمون مثل شماست_مثل كانون براي ترويج كتابخواني فعاليت مي كنيم_ خصوصي هم هستيم ولي دولت كمك مي كنه.)

اومديد گفتيد سازمانهاي فرهنگي بايد روي پاي خودشون بايستند و مردم هزينه اين خدمات رو پرداخت كنند، نتيجه اش چي شد؟  حالا همشون براي يك قران دوزار صد تا پشتك مي زنند. هم به اون پوله نرسيدند هم راهشون رو گم كردند.

به خدا اگه ابوالفضل ما پرويز پرستويي نشه؟ شونه به شونه  طهماسب دوست داشتني و جبلي عزيز و نازنين و اكبر عبدي ما نزنه شماها مقصريد بله شما مقصريد كه اين تفكر رو به مراكز فرهنگي ما تزريق كرديد و مي كنيد و پاي ابوالفضل ها رو از كتابخونه مي بريد.

آخه يكي به من بگه كدوم عقب افتاده اي از تو بخش خصوصي حاضره بياد سرمايه گذاري كنه، كتاب ببره بين بچه روستايي ها رايگان توزيع كنه مگه مغزدراز گوش خورده؟! خوب اگه مي خواستند كه اونها خودشون 40 سال پيش اين كارو مي كردند ديگه!

كانون حقوق مربي هاشو نمي تونه تامين كنه مربي هاي نازنين بچه هاي ما  ميزان حقوق شون از همه كارمندان دولت جمهوري اسلامي پايين تره، حتي از معلمين آموزش و پرورش اون وقت ميگن خودکفايي .مسولين سازمان هم دائما ميگن ما يه سازمان كمك زيان بگيريم و بيشتر      نمي تونيم.شايد هم راست ميگن ولي  اين ها مربي هاي بچه هاي ما هستند و احتمالا تصميم دارن  زندگي كنند.

باور كنيد  اگه اين كاريعني خصوصي شدن مراكز فرهنگي توش مايه داشت الان هزاران نفر براش دندون تيز كرده بودند.

به هر حال اگه آينده مملكت رو ميخوايد، و قصد داريد بين گرو هاي مرجع و قاعده اين هرم به قول خودتون گسست ايجاد نشه، جون مادرتون  به ابوالفضل ها فكر كنيد؟!

بعدا اگه اومديد گفتيد چرا رفتار سياسي  مردم اين جوريه؟ اصلا نميشه شناختشون! نمي شه رفتارهاشون رو پيش بيني كرد. اون وقت آدم هايي مثل من  و همكارهاي من بهتون مي گيم:  چون بچه ها رو كوتوله فرض كرديد تو برنامه، بودجه تون  همش به فكر جاهاي گنده و كارهاي گنده بوديد!

حوالي ساعت 13 و 30 دقيقه  روز دوازدهم ارديبهشت امسال  در محل كارم كه دقيقا در ضلع جنوبي هتل معروف لاله تهران واقع شده است نشسته بودم كه يكي از همكارانم از وقوع يك تصادف بين يك خودرو پرشيا و موتور سيكلتي در مقابل سازمان آب در خيابان حجاب خبر داد.

دوربين اداره را در دست گرفته  و بلافاصله به محل حادثه رفتم، جواني راديدم كه دستش زير سرش قرار گرفته و بر سنگفرش گرم خيابان در ميان خون خود غلتيده بود.

مردي از عابرين پياده در حالي كه پارچه اي را زير سر جوان 22 ساله قرار داده بود تلاش مي كرد از شدت خونريزي بكاهد و بانوي ميان سالي هم كه بعدا فهميدم پزشك بوده دائما انگشت خود را بر روي گردن مصدوم مي فشرد و نبض او را كنترل مي كرد.

مرد جواني نيز كه راننده يك ماشين پرايد بود در مقابل او توقف كرده  و به شدت  از ترس مي لرزيد از او جريان را پرسيدم در حالي كه تصور مي كردم او با موتور سوار برخورد كرده است ولي  راننده پرايد گفت هر دو راننده از شمال به جنوب حركت مي كردند كه راننده پژو پرشيا ناگهان با موتور سوار برخورد و اورا به لاين مقابل روبروي ماشين من پرتاب كرد تصور كنيد  اين راننده با چه صحنه اي روبرو شده است تا دليل اضطراب و هيجان او  را بيشتر درك كنيد.

در حالي كه صحنه جان دادن اين جوان زحمت كش كه پيك موتوري بود  را مقابل چشمانم نظاره مي كردم با اكراه از اين صحنه دلخراش عكس انداختم.

راننده پرشيا به گفته مردم حاضر در صحنه خانمي بود كه پس از پياده شدن از ماشين خود بعد از چند دقيقه فرار كرد ولي با همت يك موتور سوار و كاركنان سازمان آب در يكي از چهارراههاي پايين تر از سازمان آب در خيابان حجاب دستگير شد.

پس از گرفتن عكس از اين واقعه به محل  كارم برگشتم و با يكي از دوستانم در  روزنامه جام جم تماس گرفتم و خبر اين حادثه را براي دوست فرهنگي نويسم بازگو كردم و اوهم موضوع را با همكار حوادث نويسش مطرح ودر نهايت براي نخستين بار قرار شد حوادث نويس شوم.

پيش از اين به فراخور خبرهايي كه براي كانون تهيه مي كردم علاوه بر خبرهاي فرهنگي، هنري دستي هم در نگارش اخبار اجتماعي، اقتصادي و ورزشي هم برده بودم ولي هرگز عرصه حوادث نويسي را تجربه نكرده بودم.

خبر را به همراه عكسهايش در اختيار جام جم گذاشتم و فرداي آن روز در صفحه حوادث آن روزنامه با عنوان «پيك مرگ پيك موتوري را به كام كشيد، منتشر شد.

پس از اين اتفاق نيم روز تلخ و دردناكي را سپري كردم در حالي كه تصويري از چهره آن جوان بخت برگشته كه اتفاقا نه كلاهي بر سر داشت و نه لباس مناسبي پوشيده بود مقابل چشمانم دائما  رژه مي رفت.

تو گويي من بله من او را كشته ام! واقعا اعصاب فولادي ميخواهد اين حوادث نويسي.

 اما اين احساس ناخوشايند در واقع تلنگري بود كه قدر شرايط و محيط كاري خودمان را بيشتر بدانيم و صفا و پاكي و لطافت كار با كودكان و نوجوانان و خبر نويسي در عرصه فعاليتهاي فرهنگي و هنري براي آنها را بيشتر درك كنيم.

در عين حال اصلا قصدم اين نيست كه اهميت و ارزش كار همكاران حوادث نويس كه دائم با تصادف و تصادم و قتل و جنايت و تجاوز و دزدي سرو كار دارند را ذره اي مورد ترديد قرار دهم ولي چه كنم كه كار با كودكان و حضور دائمي در محيط هاي پر نشاط كودكانه و روحيه نازك نارنجي ما  اصلا با حوادث نويسي سازگار نيست.

اين تجربه از سوي ديگري هم برايم درس آموز بود چرا كه علي رغم اين موضوع كه متن خبر  با كمترين تغييري در روزنامه به چاپ رسيده بود اما دو بخش آن از متن اصلي حذف شده بود.

اول اين كه تلاش كردم اين موضوع را مطرح كنم كه كه شيب نسبتا تند اين خيابان باعث مي شود كه ماشينهاي  در حال ورود از خيابان حجاب به فاطمي با سرعت بيشتري به طرف جنوب خيابان حركت كنند و همين موضوع باعث شده تا به حال چندين مورد تصادف حتي منجر به مرگ هم در اين محل به وقوع بپيوند .دوم اين كه چرا نيروهاي امدادي و پليس با تاخيري در حدود نيم ساعت به محل وقوع حادثه رسيدند؟ كه هر دو مورد از متن خبر حذف شده بود.

دليل اين كار هرچه بود براي من توجيه ناپذير به نظر مي رسيد چرا كه وظيفه رسانه ها ايجاب مي كند كه وقايع را به صورتي شفاف و واقعي به مردم منتقل كنند و كاستي ها و اهمال احتمالي هر فرد يا سازمان مسوولي را در اين راه به آنها گوشزد كنند.

با آرزوي رحمت و مغفرت براي اين جوان زحمت كش و فقيد ودرخواست صبر و شكيبايي براي خانواده او براي نخستين بار عكس هايي از اين واقعه را در وبلاگم  قرار دادم.

كاش بچه هاي عاشق موتور سواري در اين خيابانهاي شلوغ تهران بيشتر به رعايت نكات ايمني توجه كنند.

در هر صورت این واقعه به یکی از تلخ ترین خاطره های کاری من در روابط عمومی تبدیل شد.

 با عرض پوزش از خوانندگان وبلاگ ، عكس ها  اينجاست:

1/ 2/3/4 /5

 چرا موقعيت اجتماعي ما به گونه ايست كه افكار عمومي كاملا شناخته نمي شود؟ اين سوالي است كه دكتر هادي خانيكي استاد سرشناس ارتباطات صبح روز 21 آذر ماه سال 1384 در محل سالن رازي دانشگاه علوم پزشكي ايران و در دومين روز از جشنواره علمي و سمپوزيم بين المللي تحقيقات علمي و مطالعات افكار عمومي در روابط عمومي مطرح كردسمپوزيمي كه اكنون در ابتداي خرداد ماه سال ۱۳۸۶يواش يواش خود را براي برگزاري سومين دوره اش آماده مي كند.